- Các phương thức đào tạo an toàn cần được đổi mới phù hợp với sự thay đổi của môi trường sản xuất trong các ngành sản xuất, xây dựng, logistics và phân phối.

- Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của Việt Nam quy định cụ thể trách nhiệm đào tạo, huấn luyện đối với người đứng đầu cơ sở.

- Nghị định sửa đổi mới ban hành quy định chi tiết cả về thời gian huấn luyện đối với nhân sự phụ trách công tác phòng cháy, chữa cháy.

- Cần đẩy mạnh đào tạo an toàn theo hướng thực hành, gắn với môi trường làm việc thực tế.

- Vietnam Safety thúc đẩy xây dựng hạ tầng đào tạo an toàn phù hợp với định hướng mà pháp luật đang yêu cầu.

Cùng với tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghiệp Việt Nam, môi trường làm việc trong nhiều lĩnh vực như sản xuất, xây dựng, logistics và phân phối cũng không ngừng thay đổi. Quy mô cơ sở sản xuất ngày càng mở rộng, thiết bị và quy trình làm việc trở nên đa dạng hơn, kéo theo các yếu tố nguy hiểm mà người lao động phải đối mặt cũng ngày càng phức tạp.

Giống như việc công nghiệp phát triển đòi hỏi công nghệ và thiết bị ngày càng được nâng cao nhằm tăng năng suất và hiệu quả, công tác đào tạo nhằm bảo đảm an toàn cho người lao động cũng cần được phát triển phù hợp với sự thay đổi của môi trường làm việc. Yêu cầu này không chỉ xuất phát từ nhu cầu thực tế tại hiện trường sản xuất, mà còn được quy định cụ thể trong pháp luật Việt Nam, khi pháp luật đặt ra trách nhiệm đào tạo, huấn luyện liên tục đối với người đứng đầu cơ sở.

Nếu trước đây, đào tạo an toàn chủ yếu tập trung vào việc truyền đạt các quy tắc và giúp người lao động ghi nhớ những lưu ý cần thiết, thì hiện nay, việc giúp người lao động hiểu rõ những nguy hiểm có thể xảy ra trong môi trường làm việc thực tế và biết cách hành động phù hợp trong tình huống khẩn cấp ngày càng trở nên quan trọng.

■ Công nghiệp thay đổi, đào tạo an toàn cũng cần thay đổi 

Các yếu tố nguy hiểm tại nơi làm việc khác nhau tùy theo ngành nghề và quy trình làm việc.

Tại các cơ sở sản xuất, có thể phát sinh những rủi ro liên quan đến máy móc, thiết bị, hệ thống điện và cháy. Tại công trường xây dựng, người lao động có thể phải đối mặt với nhiều nguy hiểm như ngã cao, vật rơi hoặc va chạm với thiết bị, máy móc hạng nặng. Trong lĩnh vực logistics, cũng cần xem xét các nguy cơ tai nạn liên quan đến xe nâng, phương tiện vận chuyển, hàng hóa xếp dỡ và tuyến di chuyển.

Khi môi trường làm việc thay đổi, kiến thức và hành vi an toàn cần thiết đối với người lao động cũng thay đổi theo.

Vì vậy, đào tạo an toàn cần thoát khỏi cách truyền đạt một nội dung giống nhau và lặp đi lặp lại cho mọi doanh nghiệp, thay vào đó cần phát triển theo hướng phù hợp với ngành nghề, quy trình làm việc và vai trò của từng người lao động.

Đặc biệt, việc đào tạo có xem xét đến thiết bị và môi trường làm việc thực tế sẽ giúp người lao động dễ dàng liên hệ công việc của mình với các quy tắc an toàn và hiểu rõ hơn cách áp dụng các quy tắc đó trong thực tế.

Mục tiêu của đào tạo an toàn không chỉ đơn thuần là ghi nhớ các quy định, mà còn là trang bị cho người lao động năng lực nhận biết các yếu tố nguy hiểm trong quá trình làm việc và lựa chọn hành động an toàn.

■ Điều pháp luật yêu cầu không chỉ là cơ sở vật chất, mà là năng lực của con người

Pháp luật Việt Nam về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ không chỉ yêu cầu cơ sở trang bị hệ thống, thiết bị phòng cháy chữa cháy, mà còn quy định rõ trách nhiệm đào tạo, huấn luyện liên tục cho người lao động là nghĩa vụ của người đứng đầu cơ sở.

Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2024 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, tại Điều 8 quy định người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức, pháp luật về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cho các đối tượng thuộc phạm vi quản lý; tổ chức huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ cho người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; đồng thời thành lập, duy trì hoạt động của Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở hoặc chuyên ngành. Nói cách khác, chính Luật đã đặt "trang bị cơ sở vật chất" và "đào tạo con người" ngang hàng nhau trong trách nhiệm của cơ sở.

Tiếp đó, Điều 23 của Luật này quy định các điều kiện an toàn về phòng cháy mà cơ sở phải bảo đảm, bao gồm xây dựng nội quy an toàn phòng cháy chữa cháy, trang bị và duy trì phương tiện chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, xây dựng phương án ứng phó khi có cháy hoặc sự cố. Quy định này cũng không chỉ dừng lại ở tiêu chuẩn về cơ sở vật chất và thiết bị — nội quy và phương án mà cơ sở xây dựng chỉ thực sự có hiệu quả khi người lao động hiểu rõ và có thể áp dụng, do đó bản chất của quy định này gắn liền mật thiết với công tác đào tạo, huấn luyện.

■ Nghị định sửa đổi gần đây tiếp tục cụ thể hóa tiêu chuẩn đào tạo

Nghị định số 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật nói trên, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Gần đây, Nghị định số 347/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/9/2026 đã sửa đổi, bổ sung một số nội dung liên quan.

Một điểm đáng chú ý trong lần sửa đổi này là tiêu chuẩn về đào tạo, huấn luyện được quy định cụ thể hơn. Đối với người đồng thời đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, thời gian huấn luyện nghiệp vụ được quy định tối thiểu 24 giờ và tối đa 32 giờ, thời gian bồi dưỡng nghiệp vụ tối thiểu 8 giờ và tối đa 12 giờ. Như vậy, pháp luật không chỉ dừng lại ở nguyên tắc chung là "phải tổ chức đào tạo", mà tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đưa ra các mốc thời lượng cụ thể mà nhân sự phụ trách cần đáp ứng.

Sự thay đổi này cho thấy công tác quản lý an toàn tại cơ sở công nghiệp không chỉ dừng lại ở việc trang bị cơ sở vật chất và thiết bị, mà việc chuẩn bị liên tục về kiến thức và kỹ năng cho người lao động cũng chính là nội dung cốt lõi mà pháp luật đang đề cao.

Đặc biệt, khi cơ sở công nghiệp mở rộng và quy trình làm việc trở nên phức tạp hơn, phạm vi đào tạo an toàn cần thiết đối với người lao động cũng có thể thay đổi. Do đó, bên cạnh việc đáp ứng các chương trình đào tạo theo quy định pháp luật, doanh nghiệp cần xây dựng thêm các chương trình đào tạo bổ sung phù hợp với yếu tố nguy hiểm và đặc thù công việc của từng doanh nghiệp.

■ Từ "an toàn để biết" đến "an toàn để thực hiện"

Để nâng cao hiệu quả đào tạo an toàn, điều quan trọng là gắn nội dung đào tạo với công việc thực tế. Không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng đủ số giờ đào tạo theo quy định, điều cốt lõi là những giờ đào tạo đó phải thực sự dẫn đến sự thay đổi trong hành vi của người lao động.

Ví dụ, có thể tổ chức các hoạt động giúp người lao động xác định lối thoát hiểm và vị trí cửa thoát nạn khi xảy ra cháy, hoặc trực tiếp tìm hiểu và nhận diện các yếu tố nguy hiểm trong khu vực làm việc. Ngoài ra, tùy theo mục đích đào tạo và môi trường doanh nghiệp, có thể sử dụng các nội dung trải nghiệm như mô phỏng sử dụng bình chữa cháy, ứng phó với tình huống khẩn cấp và phòng ngừa tai nạn lao động để giúp người lao động hiểu rõ hơn về các tình huống thực tế.

Ý nghĩa của hình thức đào tạo này không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức, mà còn giúp người lao động tự đặt câu hỏi: "Nếu thực sự gặp phải tình huống này, mình sẽ hành động như thế nào?".

Đặc biệt, đối với người lao động mới hoặc người lao động thay đổi môi trường làm việc, việc đào tạo để họ hiểu rõ các yếu tố nguy hiểm và quy tắc an toàn có thể phát sinh trong công việc trước khi được phân công là rất quan trọng.

Cùng với sự phát triển của công nghiệp, tự động hóa và công nghệ số ngày càng được mở rộng, phương thức làm việc cũng liên tục thay đổi. Vì vậy, đào tạo an toàn cũng không nên chỉ được thực hiện một lần mà cần được bổ sung và điều chỉnh phù hợp với những thay đổi của môi trường làm việc.

■ Vietnam Safety xây dựng môi trường đào tạo phù hợp với định hướng mà pháp luật đang yêu cầu

Vietnam Safety đang thúc đẩy xây dựng môi trường đào tạo an toàn gắn liền với thực tế hiện trường và các nội dung trải nghiệm, dựa trên việc xem xét môi trường công nghiệp, nhu cầu đào tạo tại Việt Nam, cũng như các tiêu chuẩn đào tạo, huấn luyện mà pháp luật đang yêu cầu đối với cơ sở.

Vietnam Safety tập trung phản ánh các yếu tố nguy hiểm có thể phát sinh tại nơi làm việc vào nội dung đào tạo, đồng thời xây dựng môi trường để người lao động không chỉ nghe và ghi nhớ các quy tắc an toàn mà còn có thể trực tiếp quan sát, phán đoán và thực hành cách xử lý.

Đặc biệt, mục tiêu là xây dựng các nội dung phù hợp với đặc thù công việc của từng ngành nghề như sản xuất, logistics và xây dựng, cũng như phù hợp với từng nhóm đối tượng đào tạo, vừa đáp ứng tiêu chuẩn đào tạo theo quy định pháp luật, vừa có thể ứng dụng vào các chương trình đào tạo thực tế tại doanh nghiệp.

Sự phát triển của công nghiệp không chỉ có ý nghĩa đối với sự phát triển của cơ sở sản xuất và công nghệ. Đúng như pháp luật đang yêu cầu, hệ thống đào tạo nhằm bảo vệ an toàn cho người lao động cũng cần được phát triển song hành.

Vietnam Safety sẽ tiếp tục xây dựng hạ tầng và nội dung đào tạo an toàn phù hợp với sự thay đổi của môi trường công nghiệp và pháp luật tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy hoạt động đào tạo an toàn thiết thực và hiệu quả tại doanh nghiệp.