- Dù Nghị định 50/2024/NĐ-CP siết chặt quy định PCCC được áp dụng, rủi ro thảm họa vẫn tiềm ẩn nếu thiếu nhận thức và năng lực hành động tại hiện trường

- Thoát khỏi việc kiểm tra an toàn mang tính hình thức trên giấy tờ… Cấp thiết đào tạo thực hành giúp người lao động ghi nhớ bằng cơ thể

- Vietnam Safety kêu gọi nâng cao nhận thức xã hội, hướng tới xây dựng văn hóa an toàn lấy con người làm trung tâm thay vì chỉ dừng lại ở hạ tầng và pháp lý

Dù Chính phủ Việt Nam đã và đang hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về phòng cháy chữa cháy (PCCC) cũng như nâng cao mức xử phạt nhằm thắt chặt tiêu chuẩn an toàn tại các cơ sở công nghiệp, nhiều chuyên gia nhận định rằng chỉ riêng quy định pháp lý là chưa đủ để ngăn chặn triệt me mọi nguy cơ hỏa hoạn. Bởi lẽ, dù trang thiết bị có hiện đại hay thể chế có hoàn thiện đến đâu, con người tại hiện trường vẫn là chốt chặn cuối cùng quyết định khả năng ứng phó nhanh chóng và tận dụng thời gian vàng khi sự cố xảy ra.

Doanh nghiệp chuyên đào tạo an toàn Vietnam Safety nhấn mạnh rằng, song song với việc thực thi Nghị định 50/2024/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 136/2020/NĐ-CP về PCCC, việc nâng cao năng lực ứng phó thực tế của người lao động và người quản lý phải được đặt làm ưu tiên hàng đầu. Phân tích thực tế cho thấy, nếu thiếu đi sự cảnh giác và kỹ năng xử lý tình huống của con người, mọi trang thiết bị tiên tiến hay quy định nghiêm ngặt cũng khó phát huy được hiệu quả tối đa.

■ Khoảng cách giữa tuân thủ trên giấy tờ và năng lực hành động thực tế… Nguyên nhân chính dẫn đến thảm họa

Hiện nay, tiêu chuẩn kiểm tra an toàn và phòng ngừa hỏa hoạn tại các khu công nghiệp trọng điểm và tòa nhà lớn trên khắp Việt Nam đang được thắt chặt. Việc thay thế thiết bị PCCC và xây dựng phương án an toàn để đáp ứng tiêu chuẩn pháp lý diễn ra tích cực. Tuy nhiên, thực tế ghi nhận không ít trường hợp thất bại trong việc dập tắt đám cháy ngay từ giai đoạn đầu chỉ vì công nhân tại hiện trường chưa thuần thục kỹ năng thoát hiểm trong môi trường nhiều khói độc hoặc chưa biết cách thao tác bình chữa cháy, vòi chữa cháy đúng cách.

Một vài phút đầu tiên khi lửa mới phát sinh là thời điểm mang tính quyết định đối với mức độ thiệt hại về người và tài sản. Dù hệ thống báo cháy hay đầu phun tự động có hoạt động chính xác đến đâu, nếu lực lượng tại chỗ hoảng loạn, không thể thực hiện các biện pháp sơ tán hay chữa cháy ban đầu, thì thiết bị hay luật định cũng trở nên vô hiệu. Nếu tín hiệu an toàn từ việc sửa đổi luật không được chuyển hóa thành thói quen hành động của con người, các góc khuất an toàn sẽ vẫn tiếp tục tồn tại.

■ Vượt qua đào tạo lý thuyết… Sự cấp thiết của các bài huấn luyện thực hành để ghi nhớ bằng phản xạ

Các chuyên gia an toàn đều thống nhất rằng cần phải loại bỏ hình thức đào tạo một chiều, mang tính lý thuyết suông vốn chỉ để đối phó với quy định pháp lý. Thay vào đó, việc định kỳ tổ chức các buổi diễn tập thực chiến — nơi người lao động trực tiếp trải nghiệm kỹ năng thoát hiểm qua làn khói giả định hoặc tự tay thao tác các thiết bị chữa cháy — phải trở thành quy chuẩn bắt buộc.

Đặc biệt tại các nhà máy sản xuất có lực lượng lao động đa dạng hoặc gặp rào cản ngôn ngữ, hệ thống huấn luyện trực quan, lặp đi lặp lại là yếu tố sống còn để bất kỳ ai, không phân biệt quốc tịch hay cấp bậc, đều có thể nhận diện sớm dấu hiệu hỏa hoạn và lập tức hành động. Các chủ thể quản lý cũng cần nhìn nhận việc này vượt ra khỏi thủ tục hành chính tránh bị phạt, hướng tới tạo điều kiện tốt nhất để mỗi công nhân trở thành một hạt nhân an toàn tại hiện trường.

■ Vietnam Safety kêu gọi kết hợp giữa thể chế pháp lý và năng lực hành động để tạo lưới an toàn thực chất

Vietnam Safety nhấn mạnh rằng, các doanh nghiệp và tổ chức cần tận dụng làn sóng nâng cao nhận thức từ việc siết chặt quy định pháp luật để tập trung thúc đẩy sự thay đổi hành vi thực chất của con người. Chỉ khi năng lực ứng phó thuần thục của lực lượng tại chỗ được đắp nền trên khung pháp lý vững chắc, chúng ta mới có thể hoàn thiện một mạng lưới phòng hỏa toàn diện.

Đại diện Vietnam Safety chia sẻ, yếu tố trực tiếp ngăn chặn và giảm thiểu thiệt hại do hỏa hoạn không phải là các điều khoản nằm trên giấy, mà là những con người có khả năng đưa ra quyết định và hành động chính xác ngay tại hiện trường. Do đó, đi đôi với việc đầu tư cho hạ tầng theo luật định, các doanh nghiệp cần chủ động đầu tư vào việc nâng cao kỹ năng thực chiến cho người lao động, qua đó bảo vệ bền vững tài sản của doanh nghiệp cũng như tính mạng của con người trước những rủi ro bất ngờ.